ETF's versus actief beheerde fondsen: het volledige beeld

De boodschap van de voorbije jaren was simpel: koop een goedkope ETF en ga voor de rest rustig in uw hangmat liggen. “Hangmatbeleggen” werd in 2024 zelfs door Van Dale tot Woord van het Jaar gekroond. Toch is nuance op zijn plaats.

Wij vatten het samen in één beeld: de metro tegenover de taxi. De ETF is de metro, goedkoop en snel, maar met een vast traject. Actief beheer is de taxi. Iets duurder, maar met iemand achter het stuur die kan bijsturen. U hoeft geen metrokaart uit te pluizen om op uw bestemming te raken, u vertrouwt op de ervaring van de chauffeur en heeft verder geen omkijken. Dat geeft gemoedsrust.

Het verschil in het kort

Kort gezegd: een ETF volgt de markt, een actief fonds vormt er een oordeel over. Dat ene verschil verklaart zowel de kostenkloof als het uiteenlopende gedrag als het spannend wordt.

Waarom deden ETF's het zo goed?

Dat brede indexfondsen zoveel actieve aandelenfondsen achter zich lieten, komt grotendeels door één fenomeen: concentratie. Volgens S&P Global waren de tien grootste bedrijven midden 2025 samen goed voor bijna 40% van de S&P 500, het hoogste niveau sinds de jaren 1960. De Magnificent Seven alleen al vertegenwoordigden ongeveer een derde.

Een ETF weegt elk aandeel naar beurswaarde. Hoe groter die reuzen werden, hoe zwaarder ze in de tracker wogen. Wie de index kocht, reed als vanzelf mee op hun rug. Actieve fondsen mogen dat niet zomaar. Europese UCITS-fondsen moeten spreiden (de 5/10/40-regel), en kunnen dus nooit even geconcentreerd zitten als de index. In een periode van extreme concentratie is dat een nadeel. Let wel: dat verklaart het verschil, het garandeert niet dat het zo blijft.

En daar zit de kern van de zaak. Wie een index koopt, koopt álles: de sterkste bedrijven, maar evengoed de zwakke en de achterblijvers. Een actieve beheerder zoekt net de winnaars en mijdt de verliezers. In het jargon heet blind indexgeld weleens “dumb money”, tegenover de “smart money” die bewust kiest. Niet omdat de belegger dom is, wel omdat het instrument geen oordeel velt.

De risico's onder de motorkap

Passief heet risicoluw. Dat is misleidend, want de risico's zijn anders, niet kleiner. Wie denkt breed te spreiden, houdt in de praktijk vaak een geconcentreerde weddenschap op big tech aan. Een tracker volgt de markt bovendien even trouw naar beneden als naar boven, niemand bouwt af. En bij een schok of een zeepbel grijpt niemand in: de tracker doet gewoon door.

Bij obligaties speelt nog een eigenaardigheid. De meeste obligatie-indexen zijn schuldgewogen. de uitgever met de meeste schuld krijgt het grootste gewicht. U leent als passieve belegger dus automatisch het meest uit aan wie het diepst in de schulden zit. Zelden wat u wil. Een actieve obligatiebeheerder kan net het omgekeerde doen en kiezen op kwaliteit.

Waarom actief beheer blijft tellen

Actief beheer heeft ook een rol die verder reikt dan uw rendement. Stel dat iedereen passief belegt. Dan bewegen koersen enkel nog op geldstromen, niet op een oordeel over wat een bedrijf werkelijk waard is. Grossman en Stiglitz toonden al in 1980 aan dat markten iemand nodig hebben die het huiswerk maakt. Zonder actieve beleggers verliest de prijs zijn betekenis. Dat roept ook morele vragen op.

Voor u persoonlijk telt vooral dit: een beheerder kan het risico bijsturen, selecteren in complexe markten, en, misschien wel het belangrijkste, voorkomen dat emotie het overneemt. De doorsnee ETF-belegger verkoopt net op het slechtste moment. Een goede portefeuille is trouwens meer dan aandelen alleen. Obligaties temperen de schommelingen en brengen inkomsten binnen, en Twain belegt in de beste actief beheerde fondsen die beide combineren.

En vergeet niet: de laatste zware financiële crisis ligt intussen meer dan vijftien jaar achter ons. Wie denkt dat zoiets tot een ander tijdperk behoort, vergist zich. Net op zulke momenten maakt een stevige hand aan het stuur het verschil.

Metro of taxi?

Het idee dat ETF's altijd winnen, verdient dus nuance. Beide hebben hun plaats. De metro en de taxi zijn geen tegenstanders, ze bedienen verschillende reizigers. De verstandige belegger vraagt niet welk vervoermiddel in het algemeen het beste is, maar welk vervoermiddel past bij déze rit. Vaak is dat trouwens een combinatie van beide.

Veelgestelde vragen